Zbiór ZADAŃ PROBLEMOWYCH z chemii

Opracowanie zawiera: 23 zadania problemowe opublikowane przez Centralną Komisję Egzaminacyjną, w tym 11 zadań z materiału dodatkowego pt. Zbiór zadań problemowych z chemii, 4 zadania z Informatora o egzaminie maturalnym z chemii od roku szkolnego 2022/2023, 8 zadań z dotychczasowych arkuszy egzaminacyjnych z chemii oraz 42 zadania autorskie.

Zadania problemowe to nowy typ zadań obecnych w arkuszach egzaminu maturalnego z chemii od roku 2023. Jak podaje Informator o egzaminie maturalnym z chemii od roku szkolnego 2024/2025, jest to „(…) zadanie sprawdzające umiejętność samodzielnego rozwiązywania problemu – od doboru i zastosowania niezbędnych danych fizykochemicznych, przedstawionych w różnej formie i pochodzących z różnych źródeł, przez przedstawienie toku rozumowania prowadzącego do wyniku, po element dyskusji, wnioskowanie na podstawie uzyskanych wyników lub ocenę poprawności i realności tych wyników.”

Zadanie problemowe ma sprawdzać, jak zdający radzi sobie z łączeniem różnych umiejętności nabywanych w toku edukacji chemicznej, w tym sporządzania odpowiednich wykresów i odczytywania z nich danych niezbędnych do wykonania kolejnego etapu zadania, przeprowadzania złożonych obliczeń, projektowania doświadczeń lub opisów czynności laboratoryjnych, analizowania informacji, w tym efektów doświadczeń chemicznych oraz wnioskowania, w szczególności o strukturze wewnętrznej badanych substancji.

Należy pamiętać, że tak jak w przypadku innych zadań obliczeniowych, także w rozwiązaniach zadań problemowych należy przedstawić, w sposób zrozumiały dla osoby czytającej rozwiązanie, cały tok rozumowania. Należy wskazać, jak wykorzystano poszczególne dane i informacje w zadaniu, z jakich praw i zależności skorzystano i jak prowadzą one do wyznaczenia szukanej wielkości wskazanej w poleceniu. Wyraźne oznaczanie kolejnych etapów rozwiązania zadania, jednoznaczne opisywanie wykorzystywanych i obliczanych wielkości jest nie tylko dobrą praktyką, ale też świetnym treningiem w myśleniu w sposób uporządkowany i logiczny. Nic tak nie rozprasza uwagi i nie dekoncentruje, jak chaos w obliczeniach. W niniejszym zbiorze przedstawiono propozycje rozwiązań, dbając o czytelne opisanie każdego kroku i każdej obliczanej wielkości. Może to stanowić wskazówkę w samodzielnym ćwiczeniu precyzji wyrażania myśli.

Dobrze zaprojektowane zadanie problemowe powinno cechować się obecnością w swojej konstrukcji minimum dwóch etapów, przez które zdający musi przejść. W poleceniu do zadania wskazywany jest z reguły wyłącznie ostateczny rezultat, do którego zdający powinien dojść. Największym wyzwaniem w rozwiązywaniu zadań problemowych jest więc samodzielne zidentyfikowanie poszczególnych części składowych problemu oraz pośredniego rezultatu, np. wyniku obliczeń etapu pierwszego, który jest niezbędny do poprawnego rozwiązania problemu przedstawionego w zadaniu.

Większość zadań problemowych nie podlega typowym schematom rozwiązań, gdyż łączą one wiele umiejętności i wiedzę z różnych działów chemii. Praca z takimi zadaniami jest więc wspaniałą okazją do przekrojowej powtórki treści egzaminacyjnych oraz sieciowania swojej wiedzy.